Diğer Sitelerimiz

25000 Veciz Söz

 

HZ. MEVLANA'NIN ESERLERİ

 

1.Mesnevi:

 

Mesnevi, klasik doğu edebiyatında, bir şiir tarzının adıdır. Bu tarzla yazılan şiirlerde, her beyitin iki mısrası kendi arasında da kafiyelidir. Bir beyitin kafiyesinin kendisinden önce gelen beyitlerle de kendisinden sonra gelen beyitlerle de uyumu gerekmez bu nedenle uzun sürecek konular veya hikâyeler şiir yoluyla söylenilecekse, kafiye kolaylığı nedeniyle mesnevi tarzı seçilirdi. Bu suretle şiir, beyit beyit sürüp giderdi. Mesnevi her ne kadar klasik doğu şiirinin bir şiir tarzı ise de Mesnevi denildiği zaman akla Mevlana’nın Mesnevi'si gelir. Mevlana Mesnevi'yi Çelebi Hüsameddin'in isteği üzerine yazmıştır. Kâtibi Çelebi Hüsameddin'in yazdığına göre, Mevlana Mesnevi beyitlerini Meram'da gezerken, otururken yürürken hatta sema ederken söylermiş. Çelebi Hüsameddin'de yazarmış. Mesnevi'nin dili Farsça'dir. Halen Mevlana Müzesi'nde teşhirde bulunan 1278 tarihli, elimizdeki en eski Mesnevi nüshasidir. Bu nüshaya göre, beyit sayisi 25618 dir. Bu Nesnevi nüshasi Mevlana'dan sonra bu konuda en yetkili iki isim olan oğlu Sultan Veled'in ve kâtibi Çelebi Hüsameddin'in tashihinden geçmis olmasi nedeniyle ayni zamanda en sağlam nüshadır. Mesnevi'nin vezni; Fa i la tün - Fa i la tün - Fa i lün' dür. Mevlana altı büyük cilt olan mesnevi’sin de, tasavvufi fikir ve düşüncelerini, bir birine ulanmıs hikâyeler halinde anlatmaktadır.

 

2.Divan-i Kebir:

 

Divan, şairlerin şiirlerini topladıkları deftere denir. Divan-i Kebir "Büyük Defter" veya "Büyük Divan" manasına gelir. Mevlana’nın çeşitli konularda söylediği şiirlerin tamamı bu divandadır. Divan-i Kebir'in dili de Farsça olmakla beraber, Mevlana Divanin içinde az sayida Arapça, Türkçe ve Rumca şiire de yer vermiştir. Divan-i Kebir 21 küçük divan (Bahir) ile Rubai Divani'nin bir araya getirilmesiyle oluşmuştur. Divan-i Kebir'in beyit adeti 40.000 i aşmaktadır. Mevlana, Divan-i kebir'deki bazı şiirlerini Sems Mahlası ile yazdığı için bu divana, Divan-i Şems de denilmektedir. Divanda yer alan şiirler vezin ve kafiyeler göz önüne alınarak düzenlenmiştir.

 

3.Mektubat:

 

 Mevlana’nın basta Selçuklu Hükümdarlarına ve devrin ileri gelenlerine nasihat için, kendisinden sorulan ve hali istenilen dini ve ilmi konularda açıklayıcı bilgiler vermek için yazdığı 147 adet mektuptur. Mevlana bu mektuplarında, edebi mektup yazma kaidelerine uymamış, aynen konuştuğu gibi yazmıştır. Mektuplarında "kulunuz, bendeniz" gibi kelimelere hiç yer vermemiştir. Hitaplarında mevki ve memuriyet adları müstesna, mektup yazdığı kişinin aklına, inancına ve yaptığı iyi islere göre kendisine hangi hitap tarzı yakışıyorsa o sözlerle ve o vasıflarla hitap etmiştir.

 

4.Fihi Ma Fih: Fihi Ma Fih

 

"Onun içindeki içindedir" manasına gelmektedir. Bu eser Mevlana’nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir. 61 bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane'ye hitaben kaleme alınmıştır. Eserde bazı siyasi olaylara da temas edilmesi yönünden, bu eser ayni zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde cennet ve cehennem, dünya ve ahiret, mürşit ve mürid, aşk ve sema gibi konular islenmiştir.

 

5.Mecalis-i Seba'a:

 

Mecali-i Seb'a, adından da anlaşılacağı üzere Mevlana’nın yedi meclisinin yedi vaaz’ının not edilmesinden meydana gelmiştir. Mevlana'nin vaazları, Çelebi Hüsameddin veya oğlu Sultan Veled tarafından not edilmiş, ancak özüne dokunulmamak kaydı ile eklentiler yapılmıştır. Eserin düzenlenmesi yapıldıktan sonra Mevlana’nın tashihinden geçmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Şiiri amaç değil, fikirlerini söylemede bir araç olarak kabul eden Mevlana, yedi meclisinde şerh ettiği Hadis'lerin konuları bakımından tasnifi şöyledir.

a- Doğru yoldan ayrılmış toplumların hangi yolla kurtulacağı.

b- Suçtan kurtuluş. Akil yolu ile gafletten uyanış.

c- İnanç'daki kudret.

d-Tövbe edip doğru yolu bulanlar, Allah’ın sevgili kulları olurlar.

e- Bilginin değeri.

f- Gaflete dalış.

g- Aklin önemi.

Bu yedi mecliste, asıl şerh edilen hadislerle beraber, 41 hadis daha geçmektedir. Mevlana tarafından seçilen her Hadis içtimaidir. Mevlana yedi mecliste her bölüme "Hamd ü sena" ve "Münacaat" ile başlamakta, açıklanacak konuları ve tasavvufi görüşlerini hikâye ve şiirlerle cazip hale getirmektedir. Bu yol Mesnevi'nin yazılışında da aynen kullanılmıştır.



Hızlı Sayfa Navigasyonu



Etiketler